Nie podnoś głosu. Nie krzycz!
To słowa, które każdy z nas słyszał w życiu – czy to jako dziecko, dorosły, czy nawet jako rodzic. Wydaje się, że krzyk towarzyszy nam przez całe życie, ale dlaczego zamiast mówić, tak często podnosimy głos? Czy to naprawdę skuteczna forma komunikacji, czy raczej narzędzie, które generuje więcej problemów niż rozwiązań? Zanurzmy się w temat i spróbujmy zrozumieć, dlaczego krzyk tak silnie wpływa na nasze relacje i emocje.
Krzyk – nasz pierwszy język
Od momentu narodzin krzyk jest podstawowym sposobem komunikacji. Niemowlę, nie znając słów, za pomocą płaczu i krzyku informuje opiekunów o swoich potrzebach – głodzie, dyskomforcie, bólu czy chęci przytulenia. W pierwszych miesiącach życia to naturalne narzędzie, które pełni kluczową rolę w budowaniu więzi z rodzicami. Jednak z czasem, gdy dziecko zaczyna mówić, krzyk powinien ustępować miejsca rozmowie, a komunikacja powinna stawać się bardziej subtelna i świadoma.
Niestety, nie zawsze tak się dzieje. Dla niektórych osób krzyk pozostaje „domyślnym” sposobem wyrażania siebie. Dlaczego? Być może jest to wynikiem doświadczeń wyniesionych z domu rodzinnego, gdzie podniesiony głos był normą. Być może to kwestia braku umiejętności radzenia sobie z emocjami. Bez względu na przyczyny, warto zastanowić się, jakie skutki niesie za sobą taki sposób komunikacji.
Dlaczego krzyczymy?
Krzyk bywa reakcją na frustrację, gniew, bezsilność czy poczucie, że nie jesteśmy słyszani. Kiedy nie potrafimy wyrazić swoich emocji w sposób spokojny i zrozumiały, łatwo sięgamy po podniesiony głos jako środek przymusu – próbę „wymuszenia” uwagi czy posłuszeństwa. Problem polega na tym, że choć krzyk rzeczywiście przykuwa uwagę, to rzadko prowadzi do pozytywnych rezultatów.
W dorosłych relacjach częściej wzbudza irytację i niechęć niż otwartość na rozmowę. Zamiast budować mosty porozumienia, burzy je. Słowa wypowiadane podniesionym tonem tracą swój sens, a ich odbiór staje się bardziej emocjonalny niż racjonalny. W rezultacie rozmówca często zamyka się na przekaz, koncentrując się na tym, jak coś zostało powiedziane, a nie na tym, co zostało powiedziane.
Krzyk jako broń i sygnał alarmowy
Nie oznacza to jednak, że krzyk jest zawsze czymś negatywnym. W pewnych sytuacjach może pełnić ważną rolę. Wyobraźmy sobie moment zagrożenia – kiedy ktoś krzyczy, by ostrzec innych przed niebezpieczeństwem, jego głos staje się sygnałem alarmowym, który ma na celu ratowanie życia. Krzyk może być również wyrazem granic, które zostały przekroczone – swoistym „ostatnim ostrzeżeniem”, gdy inne formy komunikacji zawiodły. Jednak takie sytuacje powinny być wyjątkiem, a nie regułą.
Krzyk w relacjach z dziećmi i młodzieżą
Szczególnie delikatnym tematem jest krzyk w relacjach z dziećmi i nastolatkami. Choć wielu dorosłych sięga po podniesiony głos jako formę dyscyplinowania, warto zastanowić się nad skutkami takiego działania. Krzyk może wzbudzać strach i uległość, ale rzadko prowadzi do trwałych zmian w zachowaniu. Co więcej, dzieci uczą się przez naśladowanie, więc jeśli w domu krzyk jest normą, istnieje duże ryzyko, że same będą go stosować w przyszłości.
W przypadku nastolatków krzyk bywa szczególnie problematyczny. W okresie dojrzewania młodzi ludzie często testują granice i wyrażają swoje emocje w sposób intensywny. Jeśli podnoszą głos, może to być desperacka próba zwrócenia uwagi na swoje potrzeby lub sygnał, że coś w ich życiu wymyka się spod kontroli. Zamiast reagować na to irytacją, warto uważnie słuchać – czasem za krzykiem kryje się wołanie o pomoc, które trudno wyrazić w inny sposób.
Jak uniknąć krzyku w komunikacji?
Krzyk nie musi być częścią naszej codzienności. Istnieją sposoby na to, by skutecznie komunikować się z innymi bez podnoszenia głosu. Oto kilka wskazówek:
- Zrozum swoje emocje – zanim podniesiesz głos, zastanów się, co tak naprawdę czujesz. Gniew? Bezsilność? Może frustrację? Zidentyfikowanie emocji to pierwszy krok do ich opanowania.
- Oddychaj głęboko – prosty, ale skuteczny sposób na uspokojenie się w sytuacjach stresowych.
- Zmień perspektywę – spróbuj spojrzeć na sytuację oczami drugiej osoby. Co może czuć? Dlaczego reaguje w ten sposób?
- Używaj spokojnego tonu głosu – spokojne, ale stanowcze słowa mają większą moc niż najgłośniejszy krzyk.
- Buduj relacje oparte na zaufaniu – im lepszy kontakt z rozmówcą, tym mniejsza potrzeba „przebijania się” przez mur nieporozumienia.
Krzyk to nie rozwiązanie
W krzyku ginie sens wypowiedzi. Choć może wydawać się skutecznym sposobem na przyciągnięcie uwagi, w dłuższej perspektywie prowadzi do eskalacji konfliktów i osłabienia relacji. Zamiast tego warto stawiać na rozmowę – spokojną, pełną empatii i zrozumienia. Krzyk zostawmy na wyjątkowe sytuacje, kiedy naprawdę jest potrzebny, jak sygnał alarmowy w momencie zagrożenia.
I najważniejsze – gdy usłyszymy krzyk, zwłaszcza ze strony dziecka czy nastolatka, spróbujmy zamiast reagować gniewem, po prostu posłuchać. Może to być próba wyrażenia tego, czego nie sposób wypowiedzieć spokojnym tonem. Bo czasem za podniesionym głosem kryje się cichy lęk: „Boję się, że nie usłyszą”.
Kim jest Psycholog Walki?
Jestem psychologiem specjalizującym się w pracy z ludźmi którzy chcą osiągać cele. Których problemem jest walka z … życiem, biznesem, sportem, … samym sobą.
To nie równa walka i często potrzeba wsparcia w niej. Na moje wsparcie w tej walce możesz liczyć.
ZAPRASZAM – skorzystaj ze spotkania GRATIS – przykładowo na kawie, na spacerze, na luźno w miejscu publicznym, nie w gabinecie – przekonajmy się wspólnie, czy mogę Tobie pomóc.
Obowiązuje mnie tajemnica lekarska – zapewniam całkowitą dyskrecję i poufność naszych spotkań
Musisz być zalogowany, aby dodać komentarz.